EU en Verenigd Koninkrijk in gesprek over versoepeling handelsverkeer: wat kan dat betekenen?

Vooropgesteld: er is geen sprake van dat het Verenigd Koninkrijk de Brexit weer ongedaan maakt en opnieuw toetreedt tot de Europese Unie of aantreedt in de Europese Douane-unie. Wat betekent het dan wél?

Minder SPS-controles

Met een gezamenlijke SPS-zone stemmen het Verenigd Koninkrijk en de EU hun regels voor de invoer van onder andere dieren, dierlijke producten, planten en levensmiddelen beter op elkaar af. Dat betekent concreet minder lange en intensieve controles aan de Europese buitengrens. Juist de Brexit zorgde ervoor dat voor deze categorie van goederen extra certificaten, verplichte controles en grensformaliteiten noodzakelijk waren, en dus extra ingewikkeld maakten.

Als de gezamenlijke, nieuwe afspraken daadwerkelijk doorgang vinden, kunnen deze grensprocedures in geheel verdwijnen. Vooral voor expediteurs die werken met food, agri en andere veterinaire of fytosanitaire goederenstromen betekent dat praktisch weer terug naar de situatie voor Brexit.

Geen CBAM-rapportages meer noodzakelijk

Ook wil het Verenigd Koninkrijk zich dus weer aansluiten bij het Europese mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (CBAM, in het Engels: ‘Carbon Border Adjustment Mechanism’). Daarmee wordt voorkomen dat bij handel tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU nieuwe CO₂-gerelateerde grensverplichtingen ontstaan. Het Europese en Britse systeem functioneren in die nieuwe situatie naast elkaar. 

Voor het in- en exporteren van goederen waarbij veel CO₂ uitgestoten wordt bij de productie ervan, zoals staal, aluminium, kunstmest en waterstof, betekent dat concreet dat er geen CBAM-rapportages meer opgesteld hoeven worden of dat er CBAM-certificaten moeten worden gekocht. Sommige bronnen suggereren zelfs dat deze afspraken met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026 van kracht zullen worden.

De Brexit blijft een feit

Ondanks de toenadering tussen de twee partijen blijft de Brexit een feit. Douaneaangiften, oorsprongsregels en andere douaneformaliteiten bij import en export tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk blijven dus gewoon van kracht en relevant. De afspraken op het gevoed van SPS en CBAM zorgen er wél voor dat de administratieve last afneemt aan de randen van het douaneproces. Dat zorgt dus voor meer mankracht en capaciteit elders.

Wanneer wordt de deal van kracht?

De Europese Unie en de Britten zitten momenteel in de ‘afrondende fase’ van hun gesprekken, melden bronnen. En volgens meerdere bronnen zouden de EU en het Verenigd Koninkrijk het al eens zijn geworden over de bovenstaande thema’s. De onderhandelingen gaan nu vooral nog over de toegang van Britse studenten tot Europese hogeronderwijsinstellingen (Erasmus+), dat ook een onderdeel vormt van de deal tussen Brussel en Londen. 

De Britse premier Andy Burnham zal op vrijdag 20 november a.s. waarschijnlijk een bezoek brengen aan de EU-instellingen in Brussel, waarbij de overeenkomst dan beklonken wordt. Of de deal dan direct van kracht is, is nog onduidelijk.