Reactie Fenex op de Miljoenennota

Tegelijkertijd blijft er sprake van een forse onderhoudsopgave. De aangekondigde extra investering van 1,5 miljard euro voor beheer en onderhoud is volgens TLN een schrale troost en staat totaal niet in verhouding tot de omvang van de opgelopen achterstanden en economische schade die ondernemers dagelijks ondervinden.

Voor de Rotterdamse haven bevat de begroting belangrijke aanknopingspunten. De herijking van het nationale havenbeleid, de aandacht voor ruimtegebrek in de haven, nieuwe afspraken over de bereikbaarheid van de containerterminals via het Pact van Portlantis en investeringen in multimodale achterlandverbindingen zijn belangrijke stappen om de concurrentiepositie van Europa's grootste haven ook op de langere termijn veilig te stellen. 

Ook de bijna 1 miljoen euro voor de digitalisering van het spoorgoederenvervoer is positief. Dit geld wordt onder andere ingezet voor de realisatie van een 'living lab' op de goederenvervoercorridor Rotterdam - Venlo - Aachen; wayside train monitoring (automatische monitoring van treinen vanaf de infrastructuur) en automatische rem- en treincontrole. 

Voor de luchtvrachtsector gaat het kabinet aan de slag met een luchthavenbesluit voor luchtvrachthub Maastricht Aachen Airport. Voor Schiphol zal het kabinet komend jaar besluiten wat er nodig is om het geluidsdoel met 20% te laten verminderen, inclusief een halvering van het geluid in de nacht. 

Op het gebied van toezicht en grensprocessen bevat de begroting wellicht de meest veelbelovende ontwikkeling. De Douane zet nadrukkelijk in op een modernere aanpak waarbij betrouwbare bedrijven minder worden belast en het toezicht zich meer richt op ketens, systemen en risico's. Voor Fenex is dit een zeer positieve ontwikkeling. Expediteurs investeren al jaren in compliance, AEO-certificeringen en interne beheersingsmaatregelen. Het is dan logisch dat deze investeringen worden beloond met slimmer en risicogerichter toezicht.

Daarnaast investeert de Douane fors in de aanpak van e-commerce stromen. Gezien de explosieve groei van online-handel is dat noodzakelijk om toezicht, veiligheid en een gelijk speelveld te waarborgen. Daarbij blijft het van belang dat bonafide handelsstromen zo min mogelijk worden belast met extra administratieve lasten of vertragingen.

Tegenover deze ambitieuze beleidsagenda staat echter een belangrijke zorg. De Douane heeft in 2027 vijf grote opgaven tegelijkertijd uit te voeren: de invoering van het nieuwe Douanewetboek van de Unie, de aanpak van e-commerce en markttoezicht, de modernisering van toezicht, de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit en de versterking van de weerbaarheid tegen militaire en hybride dreigingen. Tegelijkertijd krijgt de organisatie, net als andere onderdelen van de overheid, te maken met bezuinigingen en een taakstelling. Dat roept de vraag op of de beschikbare capaciteit voldoende is om al deze ambities waar te maken.

Voor expediteurs is dat geen theoretische discussie. Onvoldoende capaciteit bij de Douane of NVWA vertaalt zich direct in langere doorlooptijden, vertragingen bij controles, langere wachttijden voor vergunningen en hogere kosten in de logistieke keten. Digitalisering en modernisering zijn waardevolle instrumenten, maar kunnen niet volledig compenseren voor een tekort aan mensen en uitvoeringskracht.

De Miljoenennota zet op veel punten de juiste koers uit. Voor de logistieke sector zal uiteindelijk echter niet de beleidsrichting, maar de uitvoering bepalend zijn. Nederland kan alleen zijn positie als logistieke toegangspoort van Europa behouden wanneer infrastructuur, mainports, arbeidsmarkt, Douane en toezichthoudende diensten gelijke tred houden met de groeiende geopolitieke, economische en maatschappelijke opgaven. Dat is niet alleen in het belang van de sector, maar van de Nederlandse economie als geheel.