Brandstofontwikkelingen

Het kabinet heeft opgeschaald naar fase 1 (alertering) van het Landelijk Crisisplan Olie. Dit betekent dat de overheid de oliemarkt en leveringszekerheid intensief monitort en voorbereidende maatregelen treft. Voor transportbedrijven heeft dit nu nog geen directe gevolgen: er zijn geen beperkingen op het gebruik van diesel en geen rantsoenering.

Wel betekent dit dat de overheid rekening houdt met scenario’s waarin tekorten of verdere verstoringen kunnen ontstaan. TLN volgt dit nauwgezet en is in gesprek met het kabinet om de belangen van transportondernemers te borgen, vooral als transport als vitale sector prioriteit moet krijgen. 

Omdat de dieselprijzen zo schommelen is er niet één juiste prijs te geven. Van belang is om in de afspraken met de opdrachtgever wel een gezamenlijk ijkpunt af te spreken. Veel vervoerders en verladers gebruiken hiervoor de TLN Brandstofmonitor.

Ga over deze uitzonderlijke situatie in overleg met je opdrachtgever en bespreek de mogelijkheid om over te schakelen naar een kortere periode, bijvoorbeeld een wekelijkse aanpassing.

Nee, prijsafspraken of kartelvorming is verboden omdat dit de eerlijke concurrentie belemmert. Daarom zijn standaardtabellen niet toegestaan.

Dat kunnen wij niet met zekerheid vaststellen. Maar ongetwijfeld zal er door de hoge dieselprijs meer vraag naar alternatieven als HVO ontstaan. We weten dat het aanbod daarvan beperkt is, dus als de vraag stijgt, stijgt ook de prijs die leveranciers (kunnen) vragen.

Ga in gesprek met de opdrachtgever om te zien of snellere betaling mogelijk is.

De stijging van de dieselprijs heeft meerdere oorzaken. Op dit moment speelt vooral de onrust in het Midden-Oosten een rol. Daardoor is er minder aanbod op de oliemarkt en lopen de prijzen wereldwijd op. Daarnaast is Nederland sterk afhankelijk van import van diesel. Wanneer de internationale olieprijs stijgt, werkt dat vrijwel direct door in de brandstofprijs voor transportbedrijven. In korte tijd zijn de prijzen daarom flink opgelopen. Sinds 1 januari is diesel 40 procent duurder. Omdat brandstof gemiddeld 20 tot 25 procent van de transportkosten vormt, vertaalt dit zich direct in hogere kosten voor transportbedrijven. 

*Zie de brandstofmonitor voor de actuele prijzen. 

Deze situatie is ontzettend vervelend, maar niet uniek. De sector heeft eerder te maken gehad met sterke prijsstijgingen. Onder andere na orkaan Katrina in de VS (2005), de financiële crisis (2008), de Arabische lente (2011) en tijdens het begin van de oorlog in Oekraïne (in 2022) stegen de brandstofprijzen ook snel. Het huidige probleem laat opnieuw zien hoe gevoelig de transportsector is voor geopolitieke ontwikkelingen. Transportbedrijven hebben weinig invloed op de brandstofprijs, terwijl brandstof wel een van de grootste kostenposten is. Daarom is het belangrijk om altijd een brandstofclausule op te nemen in je contractafspraken.

De accijns op diesel in Nederland bedraagt momenteel 55,23 eurocent per liter. De Europese Unie stelt een minimumniveau vast voor accijnzen op brandstoffen, waar landen niet onder mogen gaan. Momenteel is dat niveau 35 cent voor een liter diesel. Daardoor kan de accijns niet onbeperkt worden verlaagd. Nederland heeft theoretisch nog een speelruimte van zo'n 20 cent. De marktprijzen zijn sinds begin dit jaar met ruim 40 cent gestegen. Dus zelfs als de accijns tot het Europese minimumniveau zou worden verlaagd, wordt het probleem niet helemaal opgelost. Het zou wel de druk op de sector verminderen. Maar het blijft van belang om goede afspraken met de opdrachtgever te maken over een effectieve dieselclausule.

In de lobby op dit dossier sluit TLN een oproep om accijnsverlaging niet uit en benadrukt dat de overheid snel moet kijken naar manieren om de druk op de sector te verlichten. Accijnsverlaging is echter geen acute maatregel. Op korte termijn zien we dat het werkkapitaal en de financiering van werkkapitaal bij transportondernemingen door de stijgende dieselprijs onder druk komt te staan, ook wanneer er een brandstofclausule gehanteerd wordt. Accijnsverlaging is één van de opties waarnaar gekeken kan worden, maar we lobbyen ook om ondernemers op korte termijn meer lucht te geven. Daarnaast vragen we aandacht voor de stapeling van stijgende kosten in de sector. Het gaat er uiteindelijk om dat de transportsector nu en in de toekomst deze stapeling van kosten, zoals loonkosten, vrachtwagenheffing en stijgende dieselprijzen kan blijven dragen.

TLN heeft onderaan deze pagina diverse documenten en tools beschikbaar voor haar leden, zoals:

• Infoblad: Brandstofclausule
• Rekenmodule: Effect brandstofprijs op de totale kosten
• Infoblad: Procentuele effect van een stijging van de brandstof t.o.v. de totale kosten
• Infoblad: Stijgende dieselprijs heeft effect op de transportsector, waarin de belangrijkste componenten worden uitgewerkt.
• Tool: TLN Brandstofmonitor. Hier vind je in één overzicht de actuele Nederlandse dieselprijzen, inclusief het historische prijsverloop.

Deze documenten zijn hieronder te downloaden.

Transportondernemers betalen de dieselrekening direct, terwijl doorberekening aan opdrachtgevers vaak pas weken later volgt. Bij snelle en sterke prijsstijgingen moeten bedrijven steeds grotere bedragen voorfinancieren. Voor een gemiddeld bedrijf met 20 vrachtwagens kan dit al snel oplopen tot tienduizenden euro’s extra werkkapitaal. Dit raakt vooral mkb-bedrijven met lage marges.

TLN zet zich in voor maatregelen die transportondernemers nu echt helpen, zonder de transitie te blokkeren: 

• een gerichte accijnsteruggaaf voor beroepsmatig dieselgebruik;
• een tijdelijke korting op de vrachtwagenheffing bij de invoering per 1 juli;
• maatregelen voor werkkapitaal, zoals belastinguitstel of borgstellingskredieten. 

TLN is hierover intensief in gesprek met het kabinet, ministeries en Kamerleden.

Het kabinet heeft besloten om de motorrijtuigenbelasting (MRB) voor vrachtauto’s tijdelijk op nul te zetten van 1 juli tot en met 31 december 2026. Deze maatregel is onderdeel van het steunpakket naar aanleiding van de sterk gestegen dieselprijzen.

Voor vrachtauto’s tot 12 ton heeft deze maatregel in de praktijk nauwelijks effect. Voor deze voertuigen vervalt de MRB namelijk per 1 juli al door de invoering van de vrachtwagenheffing. Voor vrachtauto’s boven de 12 ton levert het tijdelijk schrappen van de MRB wel enige verlichting op, maar die is beperkt en tijdelijk.

Voor een vrachtwagen boven de 12 ton komt het voordeel neer op ongeveer € 300 over een periode van zes maanden. Ter vergelijking: een reguliere vrachtwagen tankt gemiddeld zo’n 600 liter diesel per week. Bij een dieselprijs die circa 50 cent per liter hoger ligt dan normaal, betekent dat een extra kostenpost van ongeveer € 300 per week per vrachtwagen. Met andere woorden: het bedrag dat ondernemers in een half jaar via de MRB terugkrijgen, zijn zij door de hogere dieselprijs in één enkele week alweer kwijt.

De kern van het probleem zit niet in vaste lasten zoals de MRB, maar in de direct oplopende brandstofkosten. Brandstof maakt gemiddeld 20 tot 25 procent uit van de totale kosten van een transportonderneming en de dieselprijs is sinds januari met circa 40 procent gestegen. Daarnaast moeten brandstofkosten direct worden betaald, terwijl doorberekening aan opdrachtgevers vaak pas later volgt. Hierdoor komt vooral het werkkapitaal en de liquiditeit van bedrijven onder druk te staan. Een tijdelijke MRB‑verlaging verandert daar niets aan.

Ons team van de TLN Ledendesk zit klaar om je vragen te beantwoorden en/of je door te sturen naar een specialist. Je kunt bellen naar tel: 088-4567567 of stuur een e-mail naar info@tln.nl.